Industrieel kabelmanagement

Veiligheid en hygiëne in de voedselindustrie

Bacteriën in de food industrie voorkomen

De aandacht voor voedselveiligheid neemt elk jaar toe, bij voedselverwerkende bedrijven maar ook bij engineers en machinebouwers. Toch lezen we in de media nog steeds over terugroepacties van fabrikanten vanwege een Listeria of salmonellabacterie in voeding. Hoe kun je als voedselverwerkend bedrijf bacterievorming en besmetting voorkomen? En wat kun jij als engineer hieraan bijdragen bij de ontwikkeling van een machine voor de food industrie? Hemmink geeft je inzicht in de onderwerpen die rondom het thema voedselveiligheid een rol spelen en biedt je duidelijkheid in de hygiënerichtlijnen die binnen de food industrie relevant zijn.

Het belang van hygiëne in de food industrie


In de voedingsmiddelen- en drankenindustrie (food and beverage) worden hoge eisen aan hygiëne gesteld. Bacterievorming, besmetting of zelfs een voedselvergiftiging moeten altijd voorkomen worden. Daarom worden in de food industrie uitsluitend producten met een glad oppervlakte toegepast. Hoekjes, gaten en andere holle ruimtes geven een verhoogd risico op bacterievorming. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor voedselveiligheid, bij producenten maar ook bij engineers en machinebouwers die machines ontwikkelen voor de food industrie. 

Hygiënisch ontwerp (Hygienic Design)

Om aan de richtlijnen voor hygiëne te voldoen en voedselveiligheid te kunnen realiseren, moeten machines en productielijnen in de voedingsmiddelenindustrie aan een hygiënisch design voldoen. Al bij het ontwerp van een machine moet hiermee rekening gehouden worden en moet duidelijk zijn in welke branche de machine toepast wordt. Niet alleen de machines, maar ook alle toebehoren en componenten zoals kabels, connectoren, kabelwartels en beschermslangen, moeten goed te reinigen en te onderhouden zijn. Een glad oppervlakte zonder ruwheid (≤ 0.8 µm) is essentieel. 

Blauw

Waarom wordt de kleur blauw vaak gebruikt in een voedselproductie-omgeving, bijvoorbeeld in een kabelwartel of beschermslang? De kleur blauw is een opvallende kleur die snel zichtbaar en detecteerbaar is in een productlijn. Als er ongewenst materiaal in het voedselproduct komt, kan dit snel teruggevonden worden in het productieproces. Daarnaast is de zuiverheid van de componenten gemakkelijker vast te stellen, omdat sporen, schimmel-, voedsel- en wasmiddelresten duidelijker zichtbaar zijn dan bij andere gekleurde materialen.


Down-tijd minimaliseren

Een onderbreking in het productieproces vanwege onderhoud of reiniging betekent vaak een behoorlijke kostenpost voor een bedrijf. De productie moet overgebracht worden van de ene machine naar de andere, de machine moet schoongemaakt worden voordat een volgende productie kan starten, etc. Met componenten met een glad oppervlakte en machine-ontwerpen die goed te reinigen zijn, kan dit schoonmaken snel en efficiënt plaatsvinden met zo min mogelijk down-tijd. Bijkomend voordeel: de fabrikant hoeft minder reinigingsmiddel te gebruiken.

Verantwoordelijkheid en risicobeheersing

Het bedrijfsleven is primair zelf verantwoordelijk om veilige producten op de markt te brengen. Om de veiligheid te waarborgen, hebben bedrijven zelf voedselveiligheidssystemen geïmplementeerd om risico’s op bacterievorming en besmetting zoveel mogelijk te vermijden. Aan de hand van een risicoanalyse bepaalt ieder bedrijf welke maatregelen in de productieprocessen genomen moeten worden om een risico te kunnen beheersen. 

Producenten zullen er alles aan doen om een aansprakelijkheidstelling vanwege voedselvergiftiging (contaminatie) te voorkomen. Geen enkel bedrijf wil immers imagoschade oplopen omdat de media publiceert over gezondheidsklachten door besmet voedsel. 


Welke richtlijnen en documenten zijn relevant

Voor de food industrie geldt geen wettelijke regelgeving waar producenten zich aan moeten houden. Wel zijn er een aantal richtlijnen opgesteld door de branche waar producenten zich aan conformeren. Enkele hiervan noemen wij hieronder. Deze richtlijnen zijn opgesteld om een besmetting in de voedingsmiddelenindustrie zoveel mogelijk te voorkomen. 

  • De hygiëne regelgeving/HACCP
    De EU-voedselhygiënerichtlijn EC852/2004 schrijft de evaluatie van mogelijke risico’s in elk segment van het productieproces voor, met behulp van Hazard Analysis Critical Control Points (HACCP). Van elke fase in de productie brengt een bedrijf in kaart wat er fout kan gaan en hoe dit voorkomen kan worden.
  • De machinerichtijn
    De machinerichtlijn 2006/42/EC bevat een specifieke paragraaf over machines bestemd voor gebruik met levensmiddelen om risico’s op voedsel- of biochemische besmetting te vermijden.
  • NEN-EN 1672-2
    De Europese norm EN1672-2 is in overeenstemming met de machinerichtlijn en richt zich specifiek op hygiënische aspecten en reinigbaarheid.

Routing en productiezones

Ook de productiezones en routing waar productielijnen en componenten zich bevinden, is van belang. De richtlijn EN 1672-2 onderscheidt drie zones voor voedselproductie waarvoor verschillende hygiëne- eisen gelden:

  • Machines met direct contact met levensmiddelen (food-zone of productcontactoppervlak)
  • Machines met direct contact met levensmiddelen maar waarvan het voedsel niet terugkeert in het productieproces (splash-zone of spatoppervlak). Deze producten moeten wel bestand zijn tegen corrosie en desinfectiemiddelen.
  • Machines die geen direct contact met levensmiddelen hebben maar die wel in een kritische omgeving zitten (non-food zone of niet-productcontactoppervlak). Deze producten moeten wel bestand zijn tegen corrosie en desinfectiemiddelen.

In de praktijk zie je steeds vaker dat machines met alle bijbehorende componenten buiten de food zone geplaatst worden. Kabels, wartels en connectoren hoeven zo niet aan de strenge hygiëne-eisen te voldoen.

EMC in de voedingsindustrie

Elektromagnetische compatibiliteit (EMC) is een thema dat ook speelt in omgevingen waar voedingsmiddelen worden verwerkt. Wanneer er in een fabriek machines en motoren aangestuurd worden met frequentieregelaars, heb je al gauw te maken met elektromagnetische interferentie (EMI). Waar de afscherming van kabelwartels niet goed geregeld is, kan heel gemakkelijk een EMC-storing ontstaan en als gevolg hiervan een stilstand van machine.

Relevante organisaties

  • EHEDG: het Europese kennisinstituut voor de voedingsmiddelenindustrie. Dit zijn experts en fabrikanten van machines en componenten uit de voedingsmiddelenindustrie, onderzoeksinstituten en gezondheidsinstanties. Opgericht in 1989 om meer bewustzijn te creëren omtrent de noodzaak van hygiënisch ontwerp, constructie en inrichting van productie-omgevingen. EHEDG heeft diverse praktische richtlijnen ontwikkeld over een hygiënisch ontwerp van apparatuur en machines in de food industrie.
  • DMFI (Dutch Machinery for the Food Industry): branchegroep van de Koninklijke Metaalunie. DMFI behartigt de belangen van de ondernemers die machines en installaties leveren voor de voedselverwerkende industrie.
  • HDN: dit platform verschaft duidelijkheid in het labyrint van Europese normen en richtlijnen met betrekking tot ontwerp en bouw van machines en procesinstallaties in de voedingsmiddelenindustrie.
  • SafeFoodFactory: kennisplatform van en voor professionals in de voedingsmiddelenindustrie.



Neem contact met ons op!

Hemmink is jouw kennispartner op het gebied van voedselveiligheid. We bieden passende oplossingen voor voor iedere zone en denken graag met je mee. Heb je vragen of wil je advies? Neem dan contact met ons op via het formulier.

Contact

Contact

Heb je vragen of opmerkingen? Neem contact met ons op via onderstaand formulier.

Contact

Heb je vragen of opmerkingen? Neem contact met ons op via onderstaand formulier.