Wie deze dagen de bouwplaats op loopt, merkt het al snel: het aantal papieren tekenrollen slinkt, terwijl de laptops en tablets toenemen. Toch blijkt de overstap naar écht digitaal werken in de bouw uitdagender dan gedacht. Ik ging in gesprek met Herwin Kampjes, oprichter van BIM Buildings en voorman van een nieuwe generatie digitale bouwers. Met zijn nuchtere blik en praktische aanpak deelt hij hoe digitalisering, BIM en zelfs AI de bouw niet alleen slimmer, maar ook leuker én toekomstbestendig maken.
Meer dan een 3D-model: waarom BIM verder gaat dan software
Het klinkt zo simpel, maar wat ís digitalisering in de bouw nu eigenlijk? Herwin legt uit dat het veel meer omvat dan alleen een mooie 3D-weergave van een gebouw. “Digitalisering is heel breed, van je ERP-pakket tot BIM-modellen en digitaal samenwerken. Maar je kunt niet alles tegelijk: elk bedrijf begint vanuit zijn eigen vertrekpunt. Succesvol digitaliseren doe je stap voor stap en met maatwerk voor je team.”
Volgens Herwin zit dé kracht van BIM (Building Information Modeling) in samenwerking én specialisatie. “Iedere discipline tekent in 3D zijn eigen onderdeel: de installateur doet de installaties, de constructeur de fundering, de leverancier de kozijnen. Zo is wat in het model staat daadwerkelijk kloppend, want de specialist zit zelf aan de tekentafel. Problemen ontdek je digitaal vóórdat je gaat bouwen, niet pas als het al te laat is.” Zo voorkom je frustraties op de bouw en bouw je sneller met een hogere kwaliteit.
Projecten slimmer aanpakken: waar BIM echt rendeert
Toch is BIM volgens Herwin geen wondermiddel dat altijd uit de kast moet worden getrokken. “Heb je een eenvoudige rijtjeswoning, dan voegt BIM weinig toe. Maar bij grotere, complexere projecten, denk aan integrale kindcentra, appartementencomplexen, of grootschalige woningbouw met veel prefabricatie, betaalt het zich dubbel en dwars terug. Je steekt meer energie in het voortraject, maar wint die tijd gelukkig later terug: minder bouwfouten, minder improvisatie, minder stress op de werkvloer.”
Zelfs de regelgeving dwingt tot slimme oplossingen. Herwin: “Neem de BENG-eisen voor bijna energie-neutrale gebouwen en de complexiteit in de binnenstad. Alles moet strak gepland en ingepast worden. Het mooie van BIM is dat je aan de voorkant alles inregelt en weet: dit werkt écht in de praktijk. Zelfs wijzigingen in materialen of installaties kunnen direct worden gecheckt op impact en regelgevingsniveau.”
Eén omgeving, één taal en minder e-mailchaos
De bouw staat bekend om haar lange e-mailconversaties en misverstanden. Met BIM verandert ook dat fundamenteel, vertelt Herwin: “In plaats van alles over de mail te gooien, werken alle partijen in één model met to-do’s en opmerkingen direct in het 3D-model. Iedereen ziet precies over welke deur of leiding het gaat. Issues blijven openstaan tot ze zijn opgelost; ze verdwijnen niet meer in een overvolle mailbox.”
Hij geeft een treffend voorbeeld van een aannemer die pas echt profiteerde nadat het hele team – van constructeur tot installateur – consequent in de BIM-omgeving samenwerkte. “Toen een nieuwe werkvoorbereider toch weer ouderwets ging mailen, liep het project direct stroever. Juist door het in één digitale workflow te houden, behouden we het tempo en overzicht.”
Digitaliseren doe je samen en het is maatwerk
Overstappen naar BIM vraagt volgens Herwin behalve techniek vooral om draagvlak en eigenaarschap in het team. “Je moet samen als bedrijf kiezen: we gaan dit doen, en om deze redenen. Geef ook mensen die wat traditioneler zijn de ruimte om mee te groeien; begin met basisdigitalisering en 3D-tekencontrole. Het is gewoon change management: alleen als je erin gelooft, wordt digitalisering echt een succes.”
AI en 3D-scannen: minder handjes, meer snelheid
Dat digitalisering véél verder kan gaan dan een mooi model, bewijst Herwin’s tweede bedrijf, Scanplan. Toen in Nederland het aantal energieprestatieadviseurs snel moest groeien, ontwikkelden ze een workflow waarbij adviseurs met een hand-3D-scanner binnen tien minuten een hele woning digitaliseren. “Die scandata sturen we naar ons team, dat binnen een uur het gebouw uittekent voor energielabels. Dat scheelt enorm veel tijd en voorkomt fouten. AI helpt ons vervolgens die pointclouds verder te verwerken tot een BIM-model.”
Een terugkerend patroon: “Doe je iets twintig keer per week hetzelfde? Dan wordt het tijd om te automatiseren. Zo blijft schaarste aan handjes, door bijvoorbeeld vergrijzing, beheersbaar. Zie digitalisering als je vriend, die het herhalende werk overneemt, zodat je mensen zich kunnen focussen op wat echt telt.”
Vooruitblik: van scan naar digitale tweeling
Met de snelle ontwikkeling van AI ziet Herwin de rol van de digitale bouwplaats alleen maar groeien. “We bouwen nu aan een portaal waarmee je automatisch pointclouds omzet naar volwaardige BIM-modellen. Uiteindelijk kun je daar niet alleen tekeningen en planningen aanhangen, maar ook sensoren, onderhoud, en slim gebouwbeheer. Je krijgt zo bijna letterlijk een digitale tweeling van je gebouw – praktisch en up-to-date.”
Innovaties ontstaan vooral dankzij urgente uitdagingen: stikstof, netcongestie, duurzame materialisatie. “Juist die problemen versnellen digitalisering in de bouw. Maar als je kijkt naar circulariteit en duurzaam bouwen, vind ik persoonlijk: bouw zoveel mogelijk met hout of materialen die later eenvoudig herbruikbaar zijn.”
Begin klein, boek groot resultaat
Wat is Herwin’s belangrijkste tip voor bouwers, installateurs en adviseurs? “Denk na over het doel van BIM. Ga niet bimmen omdat je denkt dat het moet. Want bij een klein project, daar levert het weinig op. Zorg dat je team snapt wat het oplevert en richt je vooral op projecten waar het verschil maakt. En wees realistisch: de eerste pilot kost tijd en energie, maar daarna pluk je er de vruchten van. Geeft niet – als je maar volhoudt en het samen doet.”
Of zoals Herwin het samenvat: “Met digitalisering en slimme tools werk je sneller, slimmer en met meer plezier. Gun jezelf dat voordeel, want uiteindelijk willen we allemaal bouwen aan een betere, toekomstbestendige bouwsector.”
